Johan Lukkes oer de Fryske identiteit

Beste minsken,

Ik begjin mei in iepen doar, bûter, brea en griene tsiis, wa dat net sizze kin is gjin oprjuchte Fries.
No sa, it bewiis is levert, as it sa ienfâldich is bin ik dus in oprjochte Fries.

Mar, dit docht my tinken oan de film soldaat van Oranje wêr fertochte minsken “Scheveningen” sizze moasten om te bewiizen da se gjin Dûtsers wienen, die koenen einslûten de hurde G mar min ûtsprekke.
Neffens my joech dat gjin keihurde garânsje, krekt sa min as in bûter brea en sa fierder prater automatysk in echte Fries is.
Mar, wat makket jo dan wol in êchte Fries, dizze Frysktalige joun is in moaie kâns der wakker filosofysk oer ût te weidzjen.
Autochtoon of allochtoon, de lêste groep wurdt no as “krisis” sjoen, it regear kin al falle oer it ynreizigjen fan frjemdfolk, dus, hoe liket it yn ûs Heitelan, wa is in echte saneamde autochtoon?
Ik nim mysels derbei as foarbyld, it fjil my dochs wol in echte Fries, mar ris sjen of ik foldwaan kin oan wat men mooglik wichtig fint om jo ta in echte Fries te meitsjen.
Lit ik dan mar beginne mei de genen, mei oare wurden, wêr kom ik wei en wèrom.

Lukkes klinkt net echt as in Fryske namme, mar, neffens Tresoar skynt dat wol sa te wèzen, it is in namme yn de trant fan Sikkes, Lieuwes, Fokkes, Hiddes, de namme fan de heit mei in s der efter.
Neffens wat ik yn it archyf fan Tresoar fine koe strûne de Lukkesen sûnt 1700 al run yn de Knipe by it Hearrenfean, foar 1700 is de skiednis yn e mist omhuld.
Mar no komt it, myn mem wie in Bangma, en de Bangma stambeam docht van tûten op it mêd fan Frysk wèzen.
Jo geane dan wiet hoe fier werom fia in heel soad Bangma’s, Bonga’s en Donia’s nei Tyed Gerlofsdochter van Donia, en lit dat no de suster fan Grutte Pier wèze.
Blikskaters, no komme de pipen ût de bûse, mei dizze genen kin je foar de dei komme yn Fryslân.
Mar ja, we binne der nog net, myn heit syn mem wie in de Jong, dat is hast net ût te sykjen omdat je stroffelje oer de de Jongen, as jo dêr by neitinke ha jo al gau gjin nocht mear om dêr mei ût ein te setten.
Mar ja, myn mem har mem hjitte Schmeltz, en der gean je al hinne, der ha je ferdorie die Dûtsers wer.
Gelokssikers hienen je doe ek al, al wie dizze foarâlder beslist gjin earme stumper want hy festige him as Dokter yn Dokkum.
Dr Scmeltz wie yn 1780 een seer heech achten chirurgijn yn Dokkum, al hie hy wol wat swierigheden mei it bewiizen fan syn kunde, hy koe gjin jildig Dûtsk doktersdiploma sjen litte.
Ondanks dat koe hy syn praktyk wol trochsette mar ja, wol een foaroansteande boarger, mar net fan Fryske grûn en fan Frysk bloed.
No herrinnerje Dûtsers my oan it feit dat ferheerliking fan genen en foaral it diskwalifisearje fan fremde genen freeslike gefolgen hawwe kin.
Wat dat oanbelangelijk moatte we misskien it belang fan genen net te grut meitsje, en moatte we ûs mear bekommerje om it omgean mei de âlde Fryske tradysjes en kultuer.
Jo soene ek sizze kinne, is de yntergraasje in bytsje slagge?

Mar ja, Fryske kultuer, myn fraach is der by, is dit echt geef Fryske âlderwetse wille en nocht of is it sa stadich oan mear in toeristenspultje wurden?
Want wat dizze saneamde “kultuer” oanbelanget is myn score poermin.
Ik soe by it fierljeppen nei de earste sprong op syk moatte nei droege klean, en dernei de ehbo post, of oars om, keatsen sil foar de leafhawwer in moaie sport wêze, myn lytsbern binne der sljocht op, mar ik begriip der gjin slach fan.

Skutsjesilen is ek net echt myn ding, neffens it radiokommentaar liket it wol in formule 1 race, op televysje sjochts een hiel keppel sylboaten wat rûndobberje mei de gang fan in slak.
Dan de Alvestêdetocht: sa as it no liket sjogge we ien op redens nea wer, dèrom wurd de tocht der tochten no âflein mei alles wat driuwe kin en op it lân mei alles wat mar bewege kin.
Mar, op wat foar wize dan ek, mear as twahûndert kilometer is my fierstens te fier.
Trouwens, no ik dêr oer neitink, wat in ferstân om krekt as in ploech Chineeske toeristen yn ien dei al die stêden by del te fleanen.
Oranjekoeke, sûkerbôle, dûmkes en oare Fryske culinaire heechstandjes kinne my dan wol wer bliid meitsje, behalve Beerenburg, nei ynnimmen dérfan hingje de earen mei gauris dwiel oan de kop, mar neffens my binne we mei al dat snobbersgoud net tichter by it antwurd op de fraach bedarre, wat makket je no in echte Fries?
Miskien dan it grutsk wėze op ûs skiednis, ûs eigenhiet, de kultuer, it Fryske folksliet, de Fryske flag, Grutte Pier, dat we Bonifatius in stikje ynkoarten hawwe, dat we oait in soart fan machtich grut Frysk ryk wienen, tot die Hollâners en Grinzers begonnen te donderjagen.

En fansels ûs Fryske taal, no is dy ek net mear sa as it een pear hûndert jier ferlyn wie, dy wurdt sa starich oan oernommen troch oare talen, mar dat jilt op syn beurt ek foar it Hollansk, bro. You know what I’m saying?
Ik kin Frysk prate, leaze en skriuwe, dizze bydrage is dus net makke troch KY of wol Keunsmjittige Yntelliginsje
Dat skriuwen komt troch myn eardere belutsenheid by de gemeentepolityk fan it Hearrenfean nammens de Fryske Nasjionale Party. jawis.
De notulen fan de fraksjegearkomsten moasten fansels in geef Frysk oanlevere wurde oars swaaide der wat en wurde der drige mei ferbanning nei Grinslân, of noch slimmer, nei Hollân.
Mar ek in dy party binne se net allegearre like nasjonaal bezig , nee, dat komt earder del op Nasjonalisme, der is mar ien lan, dat is Fryslân fansels, der is mar ien folk, dat binne de Friezen, en der is mar ien taal, en dat is it Frysk, mar dat giet my dan ek wol wer wat te fier.

It beste lân fan e Ierde, mei it bêste folk, de bêste kei, de moaiste froulju, de dikste ierapels, de bêste reedriders, de grienste greiden, en gean sa mar troch.
Jimme begripe sa starich oan wol: it is mei sizzen net te dwean om ût te meitsjen wat no in echte Fries is, krekt as dat jo no wol op de primmen hawwe dat jo my en dizze boustien ek net al te serieus nimme moatte.
De stereotype Fries bestiet dus net, krekt sa min as alle Frânsen mei een alpinopetsje op mei in stokbôle ûnder de earm omrinne , Ingelsen de hiele dei theesûpe, Belgen kilo’s patat opfrette en de measte Amerikanen een IQ hawwe dat likke grut is as hun skounmaat.
Dat lêste soe wol wier weze kinne mar der moatte we it mar net oer ha.

As hikke en teine Fries of jo komme fan bûten en jo wenje hjir mei genoegen, as jo je identifiseerje mei alles wat ûs moaie provinsje te bieden hat dan binne je wat my oanbelanget op de schaal van anti Fries tot Diepfries al in moai stikje de goeie kant opskoad.

Fryslân is foar alle Friezen en elkenien dy’t him hjir thûsfjild, en dat is neffens my hast itselfde as die Nûvere Gesellen van de IOOF altiid roppe, der is mar ien lân, de hiele Ierde, der is mar ien folk, alle minsken tegearre, en der is mar ien taal, de taal fan de leafde

Bete mensen,

Ik begin met een open deur: bûter, brea en griene tsiis, wa dat net sizze kin is gjin oprjuchte Fries.
No sa, it bewiis is levert, as it sa ienfâldich is bin ik dus in oprjochte Fries.

Nou, het bewijs is geleverd. Als het zo simpel is, ben ik een echte Fries.

Maar dit doet me denken aan de film Soldaat van Oranje, waarin verdachten "Scheveningen" moesten zeggen om te bewijzen dat ze geen Duitsers waren, die alleen de harde g slecht konden uitspreken.

Naar mijn mening gaf dat geen waterdichte garantie, net zoals het zeggen van beboterd brood en dergelijke automatisch een echte Fries is.

Maar wat maakt je nu een echte Fries? Deze Friese avond is een uitstekende gelegenheid om daarover te filosoferen.

Autochtoon of immigrant? Die laatste groep wordt nu gezien als een "crisis", de regering zou al kunnen vallen door de immigratie van buitenlanders. Dus, hoe ziet het er in onze Heitelân uit, wie is nu een echte zogenaamde autochtoon?

Ik zal mezelf als voorbeeld nemen. Ik voel me nog steeds een echte Fries, maar laten we eens kijken of ik kan voldoen aan wat mensen belangrijk vinden om een ​​echte Fries te zijn.

Laten we beginnen met de genen, met andere woorden, waar ik vandaan kom en waarom.

Lukkes klinkt niet echt als een Friese naam, maar volgens Tresoar lijkt het dat wel te zijn. Het is een naam in de lijn van Sikkes, Lieuwes, Fokkes, Hiddes, de naam van mijn vader met een 's' erachter.

Volgens wat ik in het archief van Tresoar heb kunnen vinden, woont de familie Lukkes al sinds 1700 in de Knipe bij Heerenveen. De geschiedenis van vóór 1700 is in nevelen gehuld.

Maar nu komt het: mijn moeder was een Bangma, en de stamboom van de familie Bangma zit vol Friese dingen.

Je gaat dan terug via een heleboel Bangma's, Bonga's en Donia's naar Tyed Gerlofsdochter van Donia, en laat dat nu de zus van Grutte Pier zijn.

Blikskaters, no komme de pipen ût de bûse, met deze genen kun je je redden in Friesland.

Maar ja, zover zijn we nog niet, de moeder van mijn vader was een de Jong, dat is bijna onmogelijk te vinden omdat je over de de Jong struikelt, en als je erover nadenkt, heb je al snel geen zin meer om er een einde aan te maken.

Maar ja, de moeder van mijn moeder heette Schmeltz, en daar heb je die verdomde Duitsers weer.

Je had toen al fortuinzoekers, hoewel deze voorouder zeker geen arme dwaas was, want hij vestigde zich als arts in Dokkum.

Dr. Schmeltz was een hoog aangeschreven chirurg in Dokkum in 1780, hoewel hij wat moeite had om zijn bekwaamheid te bewijzen, hij kon geen geldig Duits medisch diploma overleggen.

Desondanks kon hij zijn praktijk voortzetten, maar ja, een prominent burger, maar niet van Friese bodem en met Fries bloed.

Nu herinneren Duitsers me eraan dat de verheerlijking van genen, en vooral de diskwalificatie van buitenlandse genen, vreselijke gevolgen kan hebben.

In dit opzicht moeten we het belang van genen misschien niet overschatten en ons meer zorgen maken over het behoud van de oude Friese tradities en cultuur.

Je zou ook kunnen zeggen: is de integratie enigszins geslaagd?

Maar goed, Friese cultuur, mijn vraag is: is dit echt ouderwets Fries vermaak of is het langzaam aan meer een toeristische attractie geworden?

Want wat deze zogenaamde "cultuur" betreft, ben ik er niet zo enthousiast over.

Ik zou na de eerste sprong bij polstokverspringen droge kleren moeten zoeken, en dan de EHBO-post, anders zou kaatsen een geweldige sport zijn voor de liefhebber, mijn kinderen zijn er dol op, maar ik snap het niet.

Skûtsjesilen is ook niet echt mijn ding. Volgens het radiocommentaar lijkt het wel een Formule 1-race, op tv zie je een heleboel zeilboten die tergend langzaam ronddobberen.

En dan de Elfstedentcht: het lijkt erop dat we die nooit meer zullen meemaken, dus de tocht der tochten wordt nu met alles gedaan wat kan drijven en over land met alles wat kan bewegen.

Maar om de een of andere reden is meer dan tweehonderd kilometer veel te ver voor mij.

Trouwens, nu ik erover nadenk, wat een zin om in één dag naar al die steden te vliegen, net als een groep Chinese toeristen.

Oranjekoek, suikerbrood, dûmkes en andere Friese culinaire lekkernijen kunnen me weer blij maken, behalve Beerenburg. Na het eten daarvan hingje de earen mei gauris dwiel oan de kop. Maar naar mijn mening zijn we met al dat snobisme geen stap dichter bij het antwoord op de vraag: wat maakt je een echte Fries?

Misschien moeten we dan trots zijn op onze geschiedenis, onze identiteit, onze cultuur, het Friese volkslied, de Friese vlag, de Grutte Pier, dat we binnenkort een stukje Bonifatius hebben, dat we ooit een soort machtig Fries rijk waren, totdat de Nederlanders en Groningen begonnen te bulderen.

En natuurlijk onze Friese taal, die is niet meer wat ze een paar honderd jaar geleden was. Ze wordt zo hardnekkig ingehaald door andere talen, maar dat geldt ook voor het Nederlands, man. Je snapt wel wat ik bedoel, toch?

Ik kan Fries spreken, lezen en schrijven, dus deze bijdrage is niet van KI of kunstmatige intelligentie.
Die tekst komt voort uit mijn eerdere betrokkenheid bij de gemeentepolitiek van Heerenveen namens de Friese Nationale Partij. Ja.

De notulen van de fractievergaderingen moesten vloeiend Fries worden voorgelezen, anders werd er iets gezegd en dreigden ze met verbanning naar Groningen, of erger nog, naar Holland.

Maar zelfs binnen die partij zijn ze niet allemaal even nationalistisch, nee, dat komt neer op nationalisme. Er is maar één land, en dat is Friesland natuurlijk, er is maar één volk, en dat zijn de Friezen, en er is maar één taal, en dat is Fries. Maar dat gaat voor mij een beetje te ver.

Het beste land op aarde, met de beste mensen, de beste rotsen, de mooiste vrouwen, de dikste aardappelen, de beste schaatsers, de groenste weiden, enzovoort.

Je begrijpt het zo langzamerhand wel: het is onmogelijk om te zeggen wat een echte Fries is, net zoals je mij en deze bouwsteen niet al te serieus moet nemen.

De stereotype Fries bestaat niet, net zoals alle Fransen met een alpinopet op en een stokbrood onder hun arm rondlopen, Engelsen de hele dag thee drinken, Belgen kilo's friet eten en de meeste Amerikanen een IQ hebben dat net zo hoog is als dat van hun schoonzus.

Dat laatste zou waar kunnen zijn, maar laten we het daar maar niet over hebben.

Als je een Fries bent of van buitenaf komt en hier met plezier woont, als je je identificeert met alles wat onze prachtige provincie te bieden heeft, dan ben je wat mij betreft al een flink eind op weg van anti-Fries naar Diepfries.

Friesland is voor alle Friezen en iedereen die zich hier thuis voelt, en naar mijn mening komt dat vrijwel overeen met wat de nieuwe leden van de IOOF altijd zeggen: er is maar één land, de hele aarde, er is maar één volk, alle mensen samen, en er is maar één taal, de taal van de liefde.