Elke week houdt een lid van de Odd Fellows een zogenaamde 'bouwsteen': een persoonlijke verhaal over iets wat hem of haar interesseert.
Jan Sinnema vertelde in zijn bouwsteen over een interview met RIck Nieman over zijn boek "De Goeroe en de Baron". Lees hier de volledige bouwsteen:
Bouwsteen Jan Sinnema
Hoe op een bijzondere dag een toevallige ontmoeting het gevolg was van deze bouwsteen. 18 juni 1976, is de trouwdatum van Rita en mij. Afgelopen 18 juni waren wij 50 jaar getrouwd. Rita en ik besluiten op onze trouwdag een fietstocht te maken langs de adressen waar we in Groningen gewoond hebben en het langs het huis van waaruit we getrouwd zijn. Met de auto naar Hoogkerk en vandaaruit op de fiets naar Groningen. Eerst een kop koffie met gebak op een terras aan de Grote Markt en daarna naar “Forum”.
Rick Nieman in Forum
“Forum” is een beeldbepalend, open, hoog gebouw. Via de roltrappen bezoeken we de verschillende etages, waar bibliotheken en culturele ruimtes en veel werkruimtes voor studenten zijn. Op één van de etages wordt meegedeeld dat er zo een interview zal beginnen met Rick Nieman, bekend journalist. Nieuwsgierig geworden schuiven we aan. Het blijkt een interview te zijn naar aanleiding van het, door hem geschreven boek “De Goeroe en de Baron.”
Dit boek heeft hij in samenwerking met zijn vrouw Sacha de Boer geschreven. In dit boek beschrijft hij, hoe in het begin van de twintigste eeuw, de theosofische beweging de jonge straatarme Krishnamurti aanwijst als de nieuwe “Wereldleraar” en Messias. Daarnaast beschrijft hij hoe de vermogende Phillip Dirk, baron Van Pallandt, in de ban raakt van de ideeën van de theosofische beweging en de charismatische Krisnamurti. Hij zal het landgoed Eerde in Ommen aan de Krishnamurti organisatie schenken.
Philip Dirk, baron van Pallandt
Philip Dirk, baron van Pallandt, wordt in december 1889 geboren in Den Haag in een van de oudste en rijkste adellijkste families van Nederland. Hij groeit op op het landgoed Duinrell in Wassenaar. Hij ervaart er van alles over de natuur. Daarnaast leert hij vanaf zijn achtste jaar jagen. Jagen is in die tijd één van de belangrijkste vrijetijdsbesteding van de adel. Hoewel hij een echte natuur liefhebber is, vindt hij het desondanks belangrijk om samen met anderen te jagen op dieren en records verbeteren b.v. hoe meer beesten er worden geschoten , hoe succesvoller de jacht. Via die jachtpartijen verandert zijn leven ingrijpend. Een verre achterneef, Rudolph, baron van Pallandt, nodigt Phillip uit om te komen jagen op diens landgoed Eerde in Ommen. Phillip maakt tijdens deze jachtpartijen veel indruk op Rupolph. Als deze Rudolph plotseling komt te overlijden, erft Phillip in 1912 onverwachts het zeventien honderd hectare grote landgoed Eerde. Hij is dan 23 jaar.
De ideeën van Robert Baden-Powell, de grondlegger van de Padvinderij, spreken hem aan; n.l. hoe je je kunt inzetten voor je medemens. Hij wordt een toegewijd padvinder.
Vanaf 1922 stelt Phillip een deel van zijn landgoed permanent ter beschikking aan de padvinderij.
Theosofie
Na de eerste wereldoorlog komen er nieuwe idealistische stromingen op gang, zoals de theosofie. De theosofie is een beweging die de universele overeenkomsten zoekt in alle bekende godsdiensten die gelijkheid van mensen voorstaat, ongeacht hun geslacht of achtergrond. Via contacten met invloedrijke vrienden wordt Phillip lid van de theosofische vereniging. En zo ontmoet Baron Philip de Goeroe Krishnamurti.
Krishnamurti
Krishnamurti wordt op 11 mei 1895 in het zuidoosten van India geboren. Zijn vader die ook lid is van de theosofische vereniging in India krijgt een baantje bij deze verenging. Hij mag met zijn zonen in een vervallen houten huisje wonen net buiten het paleisachtige complex, het Indiase hoofdkwartier van de theosofische vereniging. Op een avond in april 1909 spelen Krishnamurti en zijn jongere broertje in de buurt van een rivier. Zij zien daar een groepje witte mannen die in de rivier zwemmen. De jongens spreken geen Engels en mijden contact met deze mannen. Een van de mannen is Leadbeater, de omstreden leider van de Theosofische Vereniging. Hij heeft een boek geschreven over het lezen van aura’s. Ze variëren van kleur in lichtroze (hoge geestelijkheid), blauw (zuivergodsdienstig gevoel), of oranje (trots) tot rood (zuivere genegenheid) grijs (neerslachtig) en pikzwart (boosaardig). Leadbeater ziet dat één van de jongens een aura bezit van het meest onbaatzuchtige dat hij ooit heeft gezien. Deze jongen, de dertien jarige Krishnamurti komt niet erg snugger over en ziet er erg onverzorgd uit.
Leadbeater weet het zeker, deze jongen is de uitverkorene. Hij zal de nieuwe Messias worden. De Wereldleider die de mensheid naar de volgende fase in haar bestaan zal leiden. Samen met zijn broertje Nitya volgt Krishnamurti een uitgebreide opleiding als voorbereiding op zijn toekomstige taken. Hij wordt echter niet toegelaten tot de universiteiten van Cambridge en Oxford. Belangrijke theosofen bereiden hem voor op zijn taken als beoogd Messias en introduceren hem bij de hogere kringen in Engeland. Mede hierdoor ontwikkelt hij zich snel. Door zijn charismatische en soms betoverende verschijning wordt hij door veel mensen als de belichaming van de nieuwe Messias beschouwd.
De orde van de Ster in het Oosten
In 1911 was door de Theosofische Verenging “de orde van de Ster in het Oosten” opgericht. Met als doel de komst van een nieuwe wereldleraar voor te bereiden in de persoon van de jonge Jiddu Krishnamurti.
Tijdens het congres van de spirituele organisatie van de “Orde van de Ster”, in 1921, maakt hij als voorzitter veel indruk op de twee duizend leden uit negen dertig landen, die daarbij aanwezig waren. Tijdens zijn verblijf in Amerika in 1922 wordt hij ziek en wanneer hij onder een peperboom zit overkomt hem het volgende: Hij voelt dat hij uit zijn lichaam treedt. Hij ziet een ster die helder straalt. Wanneer hij “het licht “ ziet, voelt hij zich intens gelukkig en vredig. De bron der waarheid is hem onthuld. Hij heeft nu gezien wat een ander niet kan waarnemen en hij begrijpt nu waarom Leadbeater hem op strand van Adyar uitkoos.
Rond die tijd ontvangt Krishnamurti namens Baron Phillip een briefje, waarin wordt uiteen gezet hoe het landgoed Eerde een rol zou kunnen spelen in de activiteiten van de Theosofische Vereniging en de “Orde van de Ster in het Oosten”. Baron Phillip is zo onder de indruk van Krisnahmurti, dat hij hem in 1923 het landgoed Eerde wil schenken. Krisnahmurti accepteert de schenking. Er wordt een stichting opgericht die het kasteel en landgoed gaan beheren.
Eerde is vanaf nu het hoofdkwartier van de toekomstige Wereldleraar Krishnamurti, en daarmee van alle activiteiten die zullen worden georganiseerd om diens komst als messias aan te kondigen en te ondersteunen.
Sterkampen
Vanaf 1923 worden er Sterkampen op het landgoed georganiseerd. De bezoekers, van wie de meesten uit de hogere maatschappelijke klassen komen, en een luxueus leven gewend zijn worden ondergebracht in tenten. Mede door de inspireerde lezingen van Krishnamurti wordt het verblijf in het Sterkamp een groot succes. Er wordt besloten het Sterkamp jaarlijks te organiseren. Zo zijn er in 1926 negentienhonderddertig mensen uit tientallen landen, die soms wekenlange reizen hebben ondernomen om er bij aanwezig te kunnen zijn. Ze verblijven in het nu luxueus en met allerlei voorzieningen ingerichte tentenkamp.
In augustus 1929 komen weer vele prominente gasten uit bijna 50 landen naar het Sterkamp in Eerde. Zij wachten hoopvol op de inspireerde boodschap van Krishnamurti. Hij begint zijn toespraak met de zin: “Wij zullen vanochtend spreken over het opheffen van de Orde van de Ster in het Oosten”. Alle aanwezigen zijn verbijsterd. Zijn boodschap luidt: “Ik wil niet dat jullie mij volgen. Het enige waar het mij omgaat, is de mens absoluut en onvoorwaardelijk vrij te maken. Je kunt kennis vergaren, feiten of technieken leren, maar je kunt de waarheid, het geluk of al die dingen die werkelijke van belang zijn niet verwerven door te leren. Je kunt alleen iets leren door te leven en je eigen leven onder ogen te zien. Maar niet door middel van andermans ervaringen”.
Hij verlaat ook de theosofische Vereniging. Hij blijft echter tot zijn dood in 1986 vele inspirerende lezingen verzorgen. Het contact met de Baron Phillip verwatert. In de tweede wereldoorlog is Phillip actief in het verzet. Op het landgoed Eerde, waar de Sterkampen werden georganiseerd, openden de Duitse bezetters het strafkamp Erika. Nederlandse kampbeulen met o.a. de beruchte Beul van Ommen, Bikker, voerden daar een waar schrikbewind uit. Na de oorlog is het landgoed Eerde weer in bezit gekomen van Phillip baron van Pallandt. Deze verkoopt het hele landgoed later aan Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer. Filantroop Phillip sterft in 1979 vlak voor zijn 90ste verjaardag.
In Naarden bevindt zich tegenwoordig het internationaal Theosofisch Centrum, ook Leeuwarden heeft een Theosofische vereniging.
Zijn er verschillen en overeenkomsten tussen de Theosofische Vereniging en de Odd Fellows?
Verschillen tussen de Theosofische Vereniging en de Odd Fellows:
- Doelstelling:
De Odd Fellows zijn in de eerste plaats een broederlijke orde, die zich richt op vriendschap, liefde en waarheid, met veel nadruk op liefdadigheid en persoonlijke integriteit. De Theosofische Vereniging richt zich op de studie van religie, filosofie, wetenschap en de zoektocht naar universele wijsheid - Spiritualiteit:
De Theosofische Vereniging houdt zich expliciet bezig met onderwerpen als karma, esoterische filosofie en eenheid van alle religies. De Odd Fellows schrijven geen specifieke spirituele of filosofische leer voor. - De organisatie:
De Odd Fellows kennen een logestructuur met rituelen en graden. De theosofische vereniging is een open studie- en ontmoetingsvereniging zonder inwijdingsgraden zoals bij de loges.
Overeenkomsten tussen de Theosofische Vereniging en de Odd Fellows:
- Persoonlijke ontwikkeling:
Beide leggen de nadruk op het ontwikkelen van karakter, ethiek en medemenselijkheid. - Broederschap:
Beide zien alle mensen als gelijkwaardig en stimuleren onderlinge verbondenheid, ongeacht afkomst, geloof of sociale positie. - Dienstbaarheid:
Zowel de Odd Fellows als de Theosofische Vereniging moedigen aan om anderen te helpen en een positieve bijdrage aan de samenleving te leveren. - Symboliek:
Beide gebruiken symbolen en rituelen om morele of spirituele lessen over te brengen, al hebben die een verschillende betekenis.
Broederen, hier eindigt mijn op een bijzondere dag door een toevallige ontmoeting ontstane bouwsteen.
Rita en ik hebben die dag, 18 juni 2026 onze vijftig jarige huwelijk afgesloten met een bezoek aan het fraai gerestaureerde kerkje te Vierhuizen waarin wij getrouwd zijn. Een gedenkwaardige dag!