Welkom bij de Odd Fellows Heerenveen vriendschap liefde waarheid
  • luuk_hazelhoff.jpg
  • portret_peter.jpg
  • DeVries6.jpg
  • lieuwe-dijkstra.jpg
  • reg_leenes_dsc_8373.jpg
  • Wytze_Heida.jpg
  • tiny_hilbrands.jpg
  • tiemen_stuiver_dsc_8392.jpg
  • IMG_0348.jpg
  • Lieuwe-dijkstra-HR.jpg
  • ad_van_hertum.jpg
  • sjoukje_faber.jpg
  • bram-boender.jpg
  • hieke_de_jong.jpg
  • johannes_jonkman_web.jpg
  • daan_van_dijk.jpg
  • ab_slager.png
  • JRHoogland.jpg
  • teake_wahle_dsc_8390.jpg
  • peter-wouda.jpg
  • ben_hottinga.jpg

Gewone mensen met een perspectief op een betere samenleving

Ster inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 

Een zoektocht naar de essentie, naar de kernwaarden van ons Odd Fellows.

Ik wil u meenemen op een reis door de tijd. Ik begin in de Middeleeuwen, neem vervolgens even een kijkje in de tijd van de verlichting om tenslotte uit te komen in het hier en het nu.

Het overkoepelende thema wordt gevormd door de Gulden Regel: “Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook een ander niet.” En overigens ook de tekst waaronder onze zusterloges werken.

We beginnen in het Jeruzalem in de Middeleeuwen, de tijd van de Kruisvaarders, waar zich het verhaal van Nathan afspeelt.

Jerusalem is dan in handen van de moslims en de christenen proberen de stad terug te veroveren. Toch gaan de moslims, christenen en joden in Jerusalem redelijk gemoedelijk met elkaar om en het oorlogsgeweld blijft buiten de stadsmuren. In dit verhaal vertegenwoordigt ieder belangrijk personage een geloof. Hoofdpersoon Nathan is een wijze joodse koopman. Saladin, de sultan van Jerusalem, is ook een wijs en verdraagzaam man en vertegenwoordigt de islam. Hij spaart in het begin van het verhaal het leven van een gevangengenomen tempelier. De christenen - vertegenwoordigd door de tempelier - komen er in de visie van de schrijver (waarover later meer) beduidend minder goed vanaf.

Veroordelingen van onverdraagzaamheid, en oproepen tot verdraagzaamheid maken duidelijk wat de boodschap van het verhaal is. Het sterkst is deze toespraak van Nathan tegen de tempelier:

Komaan, wij moeten, moeten vrienden zijn! – Veracht mijn volk zoveel u wilt. We hebben beiden ons volk niet uitgekozen. zijn wij soms ons volk? Wat wil dat zeggen: volk? Zijn soms een jood en christen eerder jood en christen dan mens?

 

De situering, de personages en hun uitspraken dragen openheid, tolerantie en verdraagzaamheid uit. Deze context wordt duidelijk in het verhaal van de drie ringen. Hierin probeert Saladin geld te lenen van de rijke jood Nathan. Omdat hij vreest dat Nathan gierig is, verzint Saladin een valstrik en vraagt aan Nathan welk geloof het ware is: het joodse, het Saraceense of het christelijke. Nathan doorziet de valstrik en vertelt Saladin van een vader met drie zoons. De vader had één ring die toverkracht had om de eigenaar bij God en mens geliefd te maken. Zijn dierbaarste zoon zou de ring erven, waardoor hij de meerdere van de andere zonen zou zijn. De vader houdt echter van alle drie evenveel en besluit in het geheim twee identieke ringen te laten maken. Na zijn dood hebben alle drie de broers een ring, maar geen van hen weet welke de ware is. De drie zonen maakten ruzie, kwamen er niet uit en gingen naar de rechter. Ieder zwoer dat hij zijn ring rechtstreeks van zijn vader had gekregen, wat volkomen waar was. De rechter antwoordde de strijdende partijen als volgt:

“Ik ben hier niet om raadsels op te lossen, en de echte ring zal niet spreken. Maar wacht! Ik hoor dat de echte ring het vermogen heeft om de bezitter ervan voor God en de mensen bemind te maken. Hierdoor wordt de zaak beslist, want de valse ringen kunnen dit niet. Welnu, wie van u houdt het meest van zijn twee broers? U bent stil. U bent allemaal, daar twijfel ik niet aan, bedrogen; uw ringen zijn niet echt. De echte ring is waarschijnlijk verloren gegaan, en om het verlies te compenseren liet uw vader drie andere maken. Mijn advies is dit: Laat de zaak precies zoals ze nu is. Omdat ieder van u een ring van zijn vader kreeg, laat hij geloven dat het de echte is. Ongetwijfeld hield uw vader evenveel van u allemaal, en wilde niet de één bevoorrechten en de andere twee teleurstellen. Laat ieder daarom ernaar streven om in overeenstemming met de edelste liefde in zijn hart te leven zonder een ander te benadelen, en te proberen de vermogens van de ring in praktijk te brengen. Doe dit met verdraagzaamheid, geduld, mededogen en toewijding. Wanneer de vermogens van de stenen zich zullen hebben gemanifesteerd in de kinderen van uw kinderen, nodig ik u uit over duizend jaar terug te komen voor dit tribunaal, en dan zal een wijzer mens dan ik spreken en deze stoel bezetten. Ga in vrede.”

“Zo sprak die wijze rechter”, besloot Nathan tegen Saladin.

Saladin was diep geroerd, gaf Nathan een hand, en zei tegen hem: ‘De ‘duizend jaar’ van uw rechter zijn nog niet verstreken. Zijn zetel is niet die van mij. Ga in vrede, en wees voor altijd mijn vriend.’

Tot zover het verhaal van Nathan.

Wellicht komt dit verhaal u niet onbekend voor. Het komt uit het toneelstuk “Nathan der Weise” van de Duitse schrijver en filosoof Gotthold Ephraim Lessing, die leefde van 1729 tot 1781). Hij is de tweede stop in onze reis door de tijd. De Nederlandse filosoof Thomas Heij merkt op dat Lessing geldt als een reus van de Duitse literatuur en dat dat komt door de krachtige boodschap van religieuze verdraagzaamheid die Lessing verwerkte in dit meesterwerk. Nathan de Wijze werd hét stuk van de Verlichting en heeft een nog steeds heel actuele boodschap. Lessing bond de strijd aan met de religieuze bekrompenheid en het antisemitisme van zijn tijd. Hij werd daarom na zijn dood beschuldigd van spinozisme. Dat leidde dat er echter niet toe dat Lessings reputatie beschadigde, maar juist dat de reputatie van Spinoza verbeterde.

De Lutherse predikant Melchior Goeze was de vijand tegen wie hij polemiseerde. Die strijd leidde tot een publicatieverbod voor Lessing, dat hij slim ontweek door een toneelstuk te schrijven. De kwestie waar het om ging was dat Goeze er van uitging dat de Bijbel een goddelijke openbaring is, en daarom vasthield aan de historiciteit van de gebeurtenissen in het Nieuwe Testament. Lessing daarentegen stond een historisch-kritische exegese voor, waarbij de bijbelteksten in hun eigen historische context moesten worden verstaan en uitgelegd. Dat bracht hem tot de opvatting, dat het christendom toleranter moest zijn ten opzichte van andere geloven.

Laten we nu eens in 2018 om ons heen kijken. De tendens van onverdraagzaamheid en dogmatisme, door Lessing in zijn toneelstuk bestreden, lijkt – gevoed door een grote dosis slecht begrepen en op de korte termijn gericht eigenbelang - steeds meer invloed te krijgen op politici en beleidsmakers. Geopolitieke instabiliteit, terrorisme en aanslagen door fanatici versterken de voedingsbodem daarvoor. Ons dagelijks portie nieuws - zowel internationaal als nationaal - stemt zelden vrolijk, een enkel lichtpuntje daargelaten. Het is dus hoog tijd voor een tegengeluid, tijd om ons handelen af te stemmen op échte idealen. Daarvoor hoeven we niet ver te gaan. Onze idealen van het betrachten van vriendschap en liefde en het zoeken naar waarheid bieden veel aanknopingspunten voor een benadering die meer aansluit bij de wijze Nathan dan bij de dominante hoofdstroom van het korte termijn eigenbelang.

Als je goed om je heen kijkt kun je constateren dat intolerantie en de dogmatiek vaak leiden tot emotionele vereenzaming, ook al zijn er alle vrijheden die men zich maar zou kunnen wensen. Dat brengt de mensen er toe op zoek te gaan naar binding, naar vrienden, naar houvast. Dat zijn de terreinen waarop wij Odd Fellows ons thuis voelen. We hebben er de kennis van en we hebben veel te bieden. Wij bevorderen en koesteren waarden van de vriendschap en de liefde. We zijn het gewend om ons te verdiepen in de inhoud van het leven en de kwaliteit ervan. Onze loges bieden ondersteuning, houvast voor mensen die op zoek zijn naar de zin van het leven.

Daarom kunnen we ons herkennen in Nathan en zijn pleidooi voor tolerantie en vriendschap, en in de Gulden Regel die ik aan het begin van mijn bouwsteen noemde: “Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook een ander niet.”

Wist u overigens dat die Gulden Regel in alle wereldgodsdiensten omarmd wordt? Het voert te ver om ze allemaal te noemen, maar ik zal – als ik de bouwsteen doorstuur naar onze ICTers - een bijlage bijvoegen waar ze allemaal (met vindplaats) genoemd worden. Eén variant, de Joodse, spreekt mij – ook als jurist - zeer aan en wil ik u niet onthouden: “Wat onaangenaam voor u is, doe dat ook niet tegen uw medemens. Dat is de gehele Wet, al het andere is commentaar.”

Onze beginselen vriendschap, liefde en waarheid zijn een effectieve verwoording van die levenshouding.

Laten we dat voorop stellen, als wij aan anderen uitleggen waarom wij Odd Fellow zijn.

Ik dank u voor uw aandacht.

Spreuk:

Er is een prachtig Fries gezegde van maar één zin waarin deze bouwsteen samengevat kan worden:

As de ien om de oar tinkt, wurdt er net ien wei

 

Rinse van der Schoot, juni 2018

 

BIJLAGE:

GULDEN REGEL

 

Religie

Gulden Regel

Vindplaats

Bahá’í

Hij moet voor anderen niet wensen wat hij niet voor zichzelf wenst, noch beloven wat hij niet nakomt.

Boek van Zekerheid blz 109-110

Boeddhisme

Kwets anderen niet op wijzen die gij zelf kwetsend zoudt vinden.

Udana-Varqa, 5:18

Confucianisme

Het is zeker het hoogste van liefdevolle vriendelijkheid: Doe niet tegen anderen wat gij niet wilt dat zij tegen u doen.

Analects KV, 23

Christendom

En gelijk gij wilt, dat u de mensen doen, doet gij hun evenzo.

Lucas 6:31

Hindoeïsme

Het is de som van alle ware rechtvaardigheid: handel met anderen zoals gij zelf behandeld wenst te worden. Doe uw naaste niets wat gij hem later niet u wenst te doen.

De Mahabharata

Islám

Geen van u is een gelovige totdat hij voor zijn broeder wenst wat hij voor zichzelf wenst.

Sunni

Jodendom

Wat onaangenaam voor u is, doe dat ook niet tegen uw medemens. Dat is de gehele Wet, al het andere is commentaar.

De Talmoed, Shabbat, 51a

Taoïsme

Een goed mens behoort medelijden te hebben met de verderfelijke geaardheid van anderen, diens gewin als zijn eigen te beschouwen, en diens verlies op gelijke wijze.

De Thai Shang

Zoroastrisme

Slechts die geaardheid is goed die niet aan een ander zal doen wat niet goed is voor zijn eigen zelf

Dadistan-i Dinik, 94:5

 

 

icon

Odd Fellows Heerenveen |  Herenwal 10 | 8441 AZ HEERENVEEN

(c) 2017 Odd Fellows Heerenveen, realisatie website: Noordoost.nl